Van zoekvraag tot resultaat

Module 1: Hoe zoekmachines werken · Leestijd: 10 minuten

Leerdoel: Na deze les kun je uitleggen wat er gebeurt tussen het intikken van een zoekvraag en de lijst met resultaten, welke drie stappen een zoekmachine doorloopt, en welke zoekmachines je in Europa tegenkomt.

Kernbegrippen: zoekmachine, index, resultatenpagina (SERP), organische resultaten, advertenties, crawlen, indexeren, rangschikken, Google, Bing, zoekmachines die de resultaten van Bing gebruiken, AI-antwoorden, de zoekopdracht site:

Een zoekmachine zoekt niet op het hele internet

Als je in Google "bloemist amersfoort" intikt, staat de lijst met resultaten er binnen een halve seconde. In die halve seconde gaat Google niet alle websites van de wereld langs. Dat zou veel te lang duren. Google zoekt in zijn eigen index: een enorme, vooraf gebouwde database van pagina's die Google al kent, met per pagina wat erop staat, in welke taal, waar hij naar linkt en nog veel meer.

Dat verklaart meteen een vraag die veel beginnende website-eigenaren hebben: "Mijn site staat al een week online, waarom vind ik hem niet?" Het antwoord is bijna altijd: hij staat nog niet (of nog niet helemaal) in de index. Een zoekmachine kan alleen tonen wat hij eerder heeft gevonden en opgeslagen.

De drie stappen

Google beschrijft zelf drie stappen. Bing werkt in grote lijnen hetzelfde. Niet elke pagina komt door alle drie.

1. Crawlen. Een programma, de crawler (bij Google heet die Googlebot, bij Bing Bingbot), haalt pagina's op. Het vindt nieuwe adressen vooral via links vanaf pagina's die het al kent, en via een lijst die jij aanlevert: de sitemap. Les 1.2 gaat hierover.
2. Indexeren. De opgehaalde pagina wordt gelezen en begrepen: de tekst, de titel, de afbeeldingen, de taal, of de pagina een kopie is van een andere pagina. Daarna beslist de zoekmachine of de pagina in de index komt. Dat is geen automatisme: Google zegt zelf dat niet elke pagina die het verwerkt, ook wordt opgenomen. Les 1.3 gaat hierover.
3. Rangschikken en tonen. Pas als iemand zoekt, zoekt de zoekmachine in de index de pagina's die het best passen, en zet ze in een volgorde. Daarbij telt ook wie er zoekt: waar die persoon is, welke taal hij gebruikt en op welk apparaat. "Fietsenmaker" geeft in Amersfoort andere resultaten dan in Antwerpen. Les 1.4 gaat hierover.

Het handige van deze drie stappen is dat je bij elk probleem kunt vragen: in welke stap gaat het mis? Een pagina die nooit gecrawld wordt, kan niet in de index komen. Een pagina die niet in de index staat, kan niet bovenaan komen. Veel "SEO-problemen" blijken bij nader inzien een probleem in stap 1 of 2 te zijn, en die zijn vaak technisch en goed op te lossen.

Wat je ziet op de resultatenpagina

De pagina met resultaten heet in het Engels SERP (search engine results page). Daarop staat meer dan tien blauwe links:

Een belangrijk feit: advertenties en organische resultaten staan los van elkaar. Google schrijft dat de organische resultaten niet beïnvloed worden door het kopen van advertenties, en dat adverteerders geen voorkeursbehandeling krijgen. Ook kan niemand Google betalen om een site vaker te crawlen of hoger te zetten. Wie je belooft dat adverteren je organische plek verbetert, vertelt iets wat Google zelf tegenspreekt.

En die AI-antwoorden?

Google toont bij veel zoekvragen een AI-overzicht, en heeft een aparte AI-modus. Google zegt daarover dat er geen extra eisen zijn en geen speciale optimalisatie nodig is om erin genoemd te worden. Een pagina komt in aanmerking als bron als hij geïndexeerd is en met een fragment in de zoekresultaten mag verschijnen. De basis uit deze cursus geldt dus ook hier. Bezoek dat via zo'n AI-antwoord binnenkomt, telt Google mee in het prestatierapport van Search Console (les 2.3).

Google, Bing en de rest

In Nederland en België gebruiken de meeste mensen Google. Toch is Bing de moeite waard, ook als je het zelf nooit gebruikt:

• Bing is de zoekmachine van Microsoft en zit standaard in Windows en de browser Edge.
• Een aantal andere zoekmachines gebruikt (deels) de resultaten van Bing. DuckDuckGo schrijft op zijn hulppagina's dat zijn gewone links grotendeels van Bing komen. Ecosia schrijft dat zijn resultaten van Bing, Google of een eigen Europese index komen, afhankelijk van land en apparaat.

Wie bij Bing goed staat, wordt dus ook via die zoekmachines beter gevonden. In les 2.5 zet je je site in Bing Webmaster Tools. Een zoekmachine die zijn eigen index bouwt, heeft wel zijn eigen crawler en zijn eigen regels. Dat zie je in robots.txt (les 3.3), waar je per crawler regels kunt maken.

Hoe lang duurt het?

Google zegt dat je meestal niets hoeft te doen behalve je site publiceren: de meeste sites in de resultaten worden automatisch gevonden. Aanmelden in Search Console en een sitemap indienen helpen wel om het te versnellen en om te zien wat er gebeurt. Over de tijd zegt Google: sommige wijzigingen zijn binnen een paar uur zichtbaar, andere pas na maanden. Wacht dus een paar weken voordat je conclusies trekt over een aanpassing.

Kijken of je site in Google staat

De snelste test is de zoekopdracht site:. Tik in Google:

site:example.com

Je ziet dan pagina's van dat domein die Google in de index heeft. Zie je resultaten, dan staat je site in de index. Zie je niets, dan is dat een teken om naar stap 1 en 2 te kijken. Twee kanttekeningen:

• site: toont niet per se alle geïndexeerde pagina's en het aantal is een schatting. Voor precieze cijfers gebruik je het indexeringsrapport in Search Console (les 2.4).
• Met site:example.com/blog zoek je binnen een deel van de site, en met site:example.com bruidsboeket naar een woord binnen je site.

In de praktijk: zoeken zoals een klant

Je eigen zoekresultaten zijn gekleurd: Google weet waar je bent en wat je eerder zocht. Gebruik voor een eerlijke blik een privévenster (incognito) en zoek zoals een klant zou zoeken, dus niet op je bedrijfsnaam maar op wat je verkoopt en waar: "bloemist amersfoort", "bruidsboeket bestellen". Bloemenatelier Lotte vindt zichzelf misschien meteen op de eigen naam, maar staat bij "bloemist amersfoort" nergens. Dat verschil is precies waar deze cursus over gaat.

Samenvatting

• Een zoekmachine zoekt in zijn eigen index, niet live op het internet.
• Drie stappen: crawlen (ophalen), indexeren (begrijpen en opslaan) en rangschikken (bij een zoekvraag de beste pagina's kiezen). Niet elke pagina komt door alle drie.
• Advertenties en organische resultaten staan los van elkaar: betalen verbetert je organische plek niet.
• Voor AI-antwoorden van Google gelden geen extra eisen; dezelfde basis telt.
• Bing telt ook mee: onder meer DuckDuckGo en Ecosia gebruiken (deels) de resultaten van Bing.
• Met site:example.com zie je snel of je site in de index staat.

Quiz

Opdracht

Opdracht D1.1: Zoek jezelf zoals een klant. Open een privévenster. Zoek eerst site: met je eigen domein (of met example.com als je geen site hebt, en kijk wat er gebeurt) en noteer of je resultaten ziet. Bedenk daarna drie zoekvragen die een klant zou intikken zonder je naam te kennen, zoek ze in Google én in Bing, en noteer waar je site staat (op pagina 1, verder, of niet gevonden) en welk soort resultaten bovenaan staat (advertenties, kaart, gewone resultaten, AI-overzicht).

Verder lezen

De stappen in deze artikelen gelden voor de panelen van WebOké; bij andere aanbieders werkt het vergelijkbaar.

• Je website aanmelden bij zoekmachines (Google en Bing)
• Google Search Central, Zo werkt Google Zoeken: https://developers.google.com/search/docs/fundamentals/how-search-works
• Google, AI-functies en je website: https://developers.google.com/search/docs/appearance/ai-features
• Google, Hoe resultaten worden gerangschikt (advertenties): https://www.google.com/search/howsearchworks/how-search-works/ranking-results/
• Gratis WordPress-cursus 9.2: Vindbaarheid: de basis