Spam en de map Junk

Module 8: Veilig en zonder zorgen · Leestijd: 9 minuten

Leerdoel: Na deze les kun je uitleggen hoe een spamfilter beslist, waar spam terechtkomt, hoe je het filter iets leert, en wanneer je melden, afmelden of terugzetten kiest.

Kernbegrippen: spamfilter, spamscore, grens, spammap (Junk, Spam, Ongewenst), valse treffer, leren (spam en geen spam), Meld Spam, afmelden, spamtest

Hoe een spamfilter beslist

Een spamfilter zegt niet simpelweg "ja" of "nee". Het geeft elk bericht punten. Elke verdachte eigenschap telt op: een afzender die niet door de SPF- of DKIM-controle komt, een link naar een bekend spamdomein, woorden die vaak in spam staan, een bericht dat alleen uit een afbeelding bestaat, een server zonder nette naam. Goede eigenschappen kunnen punten aftrekken. Het totaal heet de spamscore.

Daarna kijkt het filter naar een grens. Stel dat de grens op 5 ligt. Een bericht met 2 punten gaat gewoon naar je Postvak In. Een bericht met 7 punten wordt als spam gezien. Hoe streng de grens staat, stelt de beheerder van het domein in. Bij WebOké kan dat in het beheerpaneel van je pakket. Hoe lager de grens, hoe meer spam er wordt weggevangen, maar ook hoe meer goede mail per ongeluk mee gaat.

Met spam kan het filter drie dingen doen: het onderwerp markeren (bijvoorbeeld met SPAM ervoor) en het bericht laten staan, het naar de spammap verplaatsen, of het meteen weggooien. Verplaatsen naar de spammap is meestal de beste keuze: je bent niets kwijt, en je Postvak In blijft schoon.

Eén map, drie namen

De spammap heeft op de server een vaste naam: Junk. Dat is geen toeval. De IMAP-standaard voor speciale mappen (RFC 6154) geeft de map een vast kenmerk, \Junk, zodat elk programma weet welke map de spammap is. Elk programma toont die map daarna in zijn eigen woorden:

Het is dus één en dezelfde map. Zet je een bericht in de webmail in Spam, dan staat het op je telefoon in Ongewenst. Zie je op een apparaat twee spammappen, dan gebruikt dat programma een eigen map in plaats van de standaardmap. Stel dan in dat programma in dat Junk de spammap is.

Op de afbeelding zie je de map Spam in de webmail, met een spambericht en de knop Meld Spam.

Het filter leert van jou

Een goed spamfilter kijkt niet alleen naar vaste regels, het leert ook. Dat doet het door te kijken wat jij met je mail doet:

• Verplaats je een bericht van Postvak In naar de spammap, dan leert het filter: dit is spam.
• Verplaats je een bericht van de spammap terug naar Postvak In, dan leert het: dit is geen spam.

Dat werkt alleen met de echte spammap. Maak je zelf een map "Rommel" en sleep je spam daarheen, dan leert het filter niets. Sleep je spam naar de Prullenbak, ook niet: verwijderen is geen oordeel.

Een voorbeeld. Sanne de Vries krijgt elke week een mail met "Uw pakket wacht op u" van een domein dat ze niet kent. Ze klikt op Meld Spam. De webmail meldt het bericht en verplaatst het naar Spam. Daan krijgt op dezelfde dag de orderbevestiging van een leverancier in zijn spammap. Hij sleept die terug naar Postvak In. Beide acties maken het filter een beetje beter.

Melden, afmelden of terugzetten?

Niet elke ongewenste mail is spam. Het verschil bepaalt wat je doet.

Een belangrijke valkuil: klik bij echte spam nooit op een afmeldlink. Een spammer gebruikt een klik op afmelden als bewijs dat je adres bestaat en gelezen wordt. Je krijgt er daarna eerder meer spam van. Afmelden doe je alleen bij afzenders die je kent.

Valse treffers: kijk af en toe in de spammap

Geen filter is perfect. Een valse treffer is goede mail die toch in de spammap belandt: een factuur van een nieuwe leverancier, een antwoord op een offerte, een mail van iemand met een slecht ingesteld domein. Kijk daarom af en toe in je spammap, bijvoorbeeld een keer per week, en vooral als iemand zegt dat hij je gemaild heeft.

Spam telt mee voor de opslag van je mailbox (les 5.4). Leeg de spammap dus ook af en toe. In de webmail kun je bij Instellingen > Instellingen > Serverinstellingen kiezen dat berichten in Spam meteen worden verwijderd. Doe dat alleen als je zeker weet dat je nooit goede mail mist, want verwijderde spam kun je niet meer nakijken.

Test waar spam terechtkomt

Weet je niet zeker of je spamfilter aan staat en waar spam heen gaat? Dan kun je het testen. WebOké heeft een spamtest: je vult je mailadres in, en er gaat één testbericht naartoe dat het spamfilter als spam ziet. Daarna kijk je waar het bericht staat. Dat werkt alleen voor mailboxen die bij WebOké staan. Voor andere mailboxen bestaan vergelijkbare tests; vraag je mailaanbieder ernaar.

De uitslag lees je zo:

• In de spammap: het filter werkt en verplaatst spam goed. Gooi het testbericht weg. Sleep het niet naar je Postvak In, want dan leert het filter dat dit goede mail is.
• In Postvak In, misschien met een markering in het onderwerp: het filter herkent spam wel, maar verplaatst het niet. Of het filter staat uit. Dat pas je aan in het beheerpaneel van je pakket.
• Nergens: wacht een paar minuten en kijk ook in de spammap. Staat het filter op "spam meteen verwijderen", dan zie je het testbericht nooit.

In de praktijk: zo werkt het in de webmail

De spammap staat in de mappenlijst als Spam. Met de knop Meld Spam in de werkbalk meld je een bericht en verplaats je het naar Spam; een goed bericht sleep je terug naar Postvak In of verplaats je via Meer > Verplaats naar... Welke map als spammap dient, zie je bij Instellingen > Instellingen > Speciale mappen. De stappen staan in de Roundcube-handleiding (11.1 en 11.2). In andere webmail werkt het vergelijkbaar: daar heet de knop vaak "Spam" of "Ongewenst" en de map ook.

Samenvatting

• Het spamfilter geeft punten; boven de grens is een bericht spam en gaat het naar de spammap.
• Op de server heet de spammap Junk (RFC 6154); de webmail toont hem als Spam, mailprogramma's vaak als Ongewenst. Het is één map.
• Het filter leert als je spam naar de spammap verplaatst en goede mail eruit terugzet, maar alleen met de echte spammap.
• Meld echte spam, meld je af bij nieuwsbrieven die je kent, en klik nooit op afmelden in echte spam.
• Kijk af en toe in de spammap op valse treffers, en test met de spamtest waar spam terechtkomt.

Quiz

Opdracht

Opdracht D8.2: Spamtest in je eigen mailbox. Staat je mailbox bij WebOké, doe dan de spamtest (https://www.weboke.nl/spamtest): vul je adres in en kijk na een paar minuten waar het testbericht staat, in de webmail en op je telefoon of in je mailprogramma. Bekijk bij het testbericht de kopregels (Headers) en zoek de regels van het spamfilter. Gooi het testbericht daarna weg; sleep het niet naar Postvak In. Staat je mailbox ergens anders, open dan je spammap en bekijk de laatste tien berichten. Zet daarna een goed bericht dat je in je spammap vindt terug naar Postvak In, als dat er is. Beantwoord: (1) Waar stond het testbericht (of: hoeveel van de tien berichten waren echt spam)? (2) Hoe heet de spammap in de webmail en hoe op je telefoon? (3) Welk bericht zou je melden als spam, en bij welk bericht kies je afmelden?

Verder lezen

Waar stappen in de webmail staan, gelden ze voor de webmail van WebOké; in andere webmail werkt het vergelijkbaar.

• Roundcube Webmail 11.1: De spammap en goede mail terugzetten
• Roundcube Webmail 11.2: Spam melden met Meld Spam
• Spam: zo houdt WebOké het tegen, en zo train en test je het spamfilter
• Mappen in je mailbox: Postvak IN, Verzonden, Concepten, Prullenbak, Ongewenst en Archief
• Spamtest: https://www.weboke.nl/spamtest
• Gratis cursus E-mail op orde: instellen en goed laten aankomen 4.1: Waarom mail in de spam belandt
• RFC 6154, IMAP LIST Extension for Special-Use Mailboxes (Engels): https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc6154