Module 6 · 6.4
Nederlands
Online office kiezen: Euro-Office, ONLYOFFICE en Collabora
Module 6: Bestanden en documenten · Leestijd: 11 minuten
Leerdoel: Na deze les kun je de online office-pakketten die je bij Europese clouds tegenkomt naast elkaar zetten, uitleggen waar ze vandaan komen en waarin ze verschillen, en met een korte test een keuze maken die bij jouw documenten past.
Kernbegrippen: online office, document server, editor in de browser, samen bewerken, fork, AGPL-licentie, Euro-Office, ONLYOFFICE, Collabora Online, LibreOffice, openDesk, OOXML-eigen en ODF-eigen, desktopprogramma, licentie per gebruiker
Wat is een online office?
Bij Google en Microsoft zit de office in de dienst: je opent een document in de browser en typt. Bij een Europese cloud zoals Nextcloud is dat meestal een apart onderdeel: een online office, ook wel document server genoemd. De cloud bewaart het bestand; de online office toont het in je browser, laat je bewerken en schrijft het daarna weer terug. Je merkt daar als gebruiker weinig van: je klikt op een document en het opent.
Voor de keuze maakt het wel uit. Elke online office heeft een eigen basis, een eigen sterke kant en een eigen geschiedenis. In het Europese cloudlandschap kom je er vooral drie tegen, plus één werkplekpakket waarin een van de drie zit.
De drie pakketten in het kort
| Euro-Office | ONLYOFFICE | Collabora Online | |
|---|---|---|---|
| Wie maakt het? | Een consortium van Europese bedrijven, aangekondigd in maart 2026 in Berlijn, met onder meer Nextcloud, IONOS en Proton | Ascensio System SIA, gevestigd in Riga (Letland) | Collabora Productivity, gevestigd in het Verenigd Koninkrijk |
| Basis | Afsplitsing (fork) van ONLYOFFICE | Eigen code | LibreOffice |
| Eigen formaat intern | OOXML (docx, xlsx, pptx) | OOXML | ODF (odt, ods, odp) |
| Licentie | Open source (AGPLv3) | Open source (AGPLv3) plus betaalde edities | Open source (MPL, op basis van LibreOffice) plus betaalde edities |
| Sterk in | Word-, Excel- en PowerPoint-bestanden die er net zo uitzien als in Microsoft Office | Idem | ODF-documenten, en de rijkdom van LibreOffice |
| Desktopprogramma | Ja (Windows, Mac, Linux) | Ja | LibreOffice als desktoppakket |
Een fork is een afsplitsing: iemand neemt de openbare broncode van een open source project en ontwikkelt die zelfstandig verder. Dat mag bij open source, binnen de regels van de licentie.
Euro-Office
Euro-Office is in maart 2026 aangekondigd als Europees alternatief voor Microsoft Office. De makers noemden twee redenen om ONLYOFFICE af te splitsen: ze vonden de code een goede basis voor Microsoft-formaten, en ze wilden een project dat ontwikkeld en bestuurd wordt in Europa, omdat volgens hen een groot deel van de ONLYOFFICE-ontwikkelaars nog in Rusland werkt. De eerste stabiele versie kwam op 9 juni 2026. Euro-Office is geen losse dienst: het is bedoeld om in andere platforms te zitten, zoals Nextcloud, en is er ook als desktopprogramma.
ONLYOFFICE
ONLYOFFICE is het origineel. Het staat bekend om de goede weergave van docx, xlsx en pptx en een werkbalk die op Microsoft Office lijkt. Het wordt in veel clouds gebruikt, ook in Nextcloud. Er is een gratis community-uitgave en er zijn betaalde edities met support.
Collabora Online
Collabora Online is de online versie van LibreOffice, het bekende open source kantoorpakket. Collabora is een van de grootste bijdragers aan LibreOffice. Het werkt intern met ODF en opent docx, xlsx en pptx door ze om te zetten. Het was jarenlang het standaardpakket in Nextcloud (onder de naam Nextcloud Office) en zit ook in openDesk, de werkplek die de Duitse overheid laat ontwikkelen door het Zentrum für Digitale Souveränität (ZenDiS). openDesk bundelt onder meer Nextcloud, Collabora, Open-Xchange (mail en agenda), Element (chat) en Jitsi (videobellen).
De discussie rond Euro-Office
Het past bij een eerlijke cursus om te vertellen dat Euro-Office niet zonder strijd is begonnen. Kort de standpunten, zonder oordeel:
- ONLYOFFICE vindt dat de fork de licentie schendt, omdat Euro-Office logo's en naamsvermeldingen van ONLYOFFICE uit de code heeft gehaald, en zette de samenwerking met Nextcloud stop.
- De Euro-Office-partners vinden dat die extra voorwaarden over logo's onder de AGPL-licentie niet geldig zijn.
- Critici wezen er in 2026 op dat een groot deel van de code nog altijd van de oorspronkelijke ontwikkelaars komt, dat Euro-Office wijzigingen uit ONLYOFFICE blijft overnemen, en dat het project op GitHub staat, dat van Microsoft is.
Wat betekent dat voor jou? Vooral dat "Europees" bij software een vraag met lagen is: wie bouwt het, wie beslist erover, waar draait het, wie heeft de sleutels? Les 2.1 gaf je daarvoor de vijf vragen. Voor de meeste kleine organisaties weegt het zwaarst waar de dienst draait en wie hem beheert, en of de documenten goed werken. Bij open source kun je bovendien altijd wisselen: je bestanden blijven gewone docx- of odt-bestanden.
Waar kies je op?
Kies niet op naam, maar op je eigen documenten en werkwijze.
- Welk formaat gebruik je? Werk je vooral met docx en xlsx en met mensen die Microsoft Office hebben, dan passen Euro-Office of ONLYOFFICE meestal het best, omdat er niets wordt omgezet. Werk je met ODF, of vraagt een overheidsopdrachtgever daarom, dan is Collabora Online sterk.
- Samen bewerken. Alle drie kunnen met meerdere mensen tegelijk in één document werken, met opmerkingen en wijzigingen bijhouden. Test het met twee mensen.
- Browser of programma? Wie vaak zonder internet werkt of een groot scherm met vensters wil, wil een desktopprogramma dat met de cloud samenwerkt.
- Wat doet je aanbieder? Vaak kies je niet zelf: de aanbieder biedt één pakket aan, of laat je kiezen. Vraag welke, wie het bijwerkt en of er per gebruiker een licentie nodig is.
- Je testset. De echte beslissing valt bij het testen van je eigen documenten (les 6.5).
Bakkerij De Korrel deed het zo: tien documenten (offerte, rooster, prijslijst, recepten, een presentatie voor de beurs) in een testomgeving openen, bewerken, met een collega tegelijk wijzigen en terugsturen naar de accountant. Omdat de accountant Excel gebruikt en de bakkerij al jaren docx had, bleef het bij een OOXML-pakket.
Browser of programma op je computer
| In de browser | Programma op je computer | |
|---|---|---|
| Installeren | Niet nodig | Eenmalig per computer |
| Zonder internet | Nee | Ja, voor bestanden op je computer |
| Samen bewerken | Ja | Ja, als je het bestand opent vanuit de verbonden cloud |
| Telefoon en tablet | Via browser of app van de cloud | Meestal niet |
| Lettertypen | Die op de server | Die op je eigen computer |
Begin in de browser; het werkt op elke computer en er is niets te installeren.
In de praktijk: zo ziet het eruit bij een aanbieder
WebOké gebruikte in Nextcloud eerst Collabora (onder de naam Nextcloud Office) en stapt in 2026 over op Euro-Office. Wie een Office-licentie heeft, opent een docx met één klik in de browser; rechtsboven zie je met de knop met poppetjes wie er meewerkt. Het desktopprogramma heet verwarrend genoeg ook Nextcloud Office, maar dat is Euro-Office voor Windows, Mac (Apple Silicon) en Linux. Andere aanbieders bieden ONLYOFFICE, Collabora of Euro-Office aan, soms naar keuze. De vragen uit deze les kun je bij elke aanbieder stellen.
Samenvatting
- Een online office is een apart onderdeel dat documenten uit je cloud in de browser laat bewerken.
- Euro-Office (fork van ONLYOFFICE, 2026) en ONLYOFFICE werken intern met docx, xlsx en pptx; Collabora Online (LibreOffice) met ODF.
- Rond Euro-Office is een licentie- en herkomstdiscussie; "Europees" is een vraag met lagen.
- Kies op je formaten, samenwerking, browser of programma, en wat je aanbieder levert.
- De echte toets is een test met je eigen documenten.
Quiz
Opdracht
Opdracht E6.4: Een online office uitproberen. Open drie van je eigen documenten (een tekst, een spreadsheet en een presentatie) in de online office van een Europese aanbieder (bijvoorbeeld in een proefaccount). Bewerk er één tegelijk met een collega, voeg een opmerking toe, en download het resultaat in het formaat van je samenwerkingspartner. Beantwoord de vragen over wat goed ging en wat niet.
Opdracht E6.4: Een online office uitproberen
Open drie eigen documenten (tekst, spreadsheet, presentatie) in een online office van een Europese aanbieder, bewerk er één samen met een collega, plaats een opmerking en download in het formaat van een samenwerkingspartner.
Je vinkjes en aantekeningen blijven alleen in deze browser; we sturen ze nergens heen. Ben je aangemeld, dan bewaren we in Mijn cursussen alleen dat je de opdracht gedaan hebt.
Verder lezen
De stappen in deze artikelen gelden voor de diensten van WebOké; bij andere aanbieders werkt het vergelijkbaar.
- Euro-Office handleiding 1.1: Wat is Euro-Office?
- Euro-Office handleiding 1.3: Euro-Office of het oude Nextcloud Office: wat verandert er voor jou?
- Euro-Office handleiding 8.1: Tegelijk aan een document werken
- Euro-Office handleiding 10.1: Euro-Office als programma op je computer: wat is het en wanneer gebruik je het?
- Euro-Office handleiding 13.2: De overstap naar Euro-Office
- Nextcloud, blog "Euro-Office: General availability set for June 9" (nextcloud.com/blog)
- Collabora Online (collaboraonline.com), ONLYOFFICE (onlyoffice.com), openDesk (opendesk.eu)