Speciale tekens en IDN

Module 2: Een goede naam kiezen · Leestijd: 8 minuten

Leerdoel: Na deze les kun je uitleggen hoe domeinnamen met accenten en umlauts werken, een punycode-naam lezen, en afwegen wanneer je zo'n naam beter niet gebruikt.

Kernbegrippen: IDN, punycode, xn--, IDNA2008, toegestane tekens per extensie, e-mail en IDN, homograafaanval

Namen met accenten bestaan

De DNS is ooit gebouwd voor de letters a tot en met z, de cijfers en het streepje. Toch zie je domeinnamen met letters als é, ü of ß. Zulke namen heten IDN's: internationalized domain names. Ze maken het mogelijk om een naam te schrijven zoals hij in je eigen taal hoort, bijvoorbeeld met een Duitse umlaut of een Franse accent.

De DNS-cursus noemt IDN's kort in les 1.2. Hier kijk je ernaar als iemand die een naam kiest: kan het bij jouw extensie, hoe ziet zo'n naam er achter de schermen uit, en is het verstandig?

Achter de schermen: punycode

De DNS zelf kent nog steeds alleen a tot z, cijfers en het streepje. Een naam met speciale tekens wordt daarom omgezet naar een reeks gewone tekens met xn-- ervoor. Die omzetting heet punycode.

Het werkt per label, dus per stuk tussen twee punten. Alleen het label met speciale tekens wordt omgezet; de extensie blijft gewoon staan. Een voorbeeld van DNS Belgium: belgië.be wordt in de DNS xn--belgi-rsa.be. En een Duitse bakkerij met de naam bäckerei.example heet in de DNS xn--bckerei-5wa.example.

Je ziet het patroon:

• Vooraan staat xn--. Dat is het teken dat er een omgezette naam volgt.
• Daarna staan de gewone letters van de naam, zonder de speciale tekens: belgi, bckerei.
• Na het laatste streepje volgt een korte code die vastlegt welk speciaal teken op welke plek hoort.

Je hoeft die code niet zelf uit te rekenen. Browsers, mailprogramma's en registrars doen dat voor je. Wil je het nakijken, gebruik dan een punycode-omzetter: die zet een naam met accenten om naar de xn--vorm, en andersom. Typ je een xn--naam in je browser, dan zie je vaak de naam met de speciale tekens in de adresbalk.

De regels hiervoor staan in IDNA2008, een reeks internetstandaarden (RFC 5890 tot en met 5894). Punycode zelf staat in RFC 3492. Uit die regels volgt ook iets wat je bij gewone namen merkt: twee streepjes op de derde en vierde plaats van een label zijn gereserveerd voor omgezette namen. Zie je een naam met twee streepjes op die plek, dan is het dus geen gewone naam. Een registry als DENIC laat zulke namen daarom niet toe als gewone registratie.

Welke extensies welke tekens toestaan

Of je een IDN kunt registreren, hangt af van de extensie. Elke registry bepaalt zelf welke tekens mogen.

Voor andere extensies kijk je bij de registry of vraag je het je registrar. Wil Bakkerij Example haar naam "Café Example" als domeinnaam gebruiken, dan kan dat met .nl dus niet met een é: het wordt cafe zonder accent.

Waarom je er voorzichtig mee moet zijn

Een IDN klinkt aantrekkelijk: de naam staat precies zoals je hem schrijft. In de praktijk zijn er nadelen.

• Typen. Veel mensen hebben geen é of ü op hun toetsenbord, of weten niet hoe ze die maken. Ze typen dan de naam zonder accent, en komen ergens anders uit.
• Doorgeven. Aan de telefoon moet je erbij zeggen: "met een u met twee puntjes". Dat gaat vaak mis.
• E-mail. Een e-mailadres op een IDN werkt niet overal even goed. Niet elk webformulier en niet elk mailprogramma accepteert speciale tekens in een adres. Je klant krijgt dan een foutmelding of vult het adres anders in.
• Weergave. Sommige programma's tonen de xn--vorm in plaats van de naam met accenten. Dan staat er iets onleesbaars waar je klant je naam verwacht.

Het advies is daarom: gebruik een naam zonder speciale tekens als hoofdnaam, ook voor je e-mail. Heb je een naam met een umlaut of accent, leg dan beide vormen vast en stuur de IDN-vorm door naar de gewone vorm. Bij een ü kun je ook aan de vorm met ue denken, zoals Duitsers dat gewend zijn.

De homograafaanval

IDN's hebben ook een schaduwkant. Sommige letters uit andere schriften lijken precies op Latijnse letters. Een Cyrillische а ziet er hetzelfde uit als een gewone a, maar is voor een computer een ander teken. Criminelen gebruiken dat om een nepnaam te maken die er op het scherm hetzelfde uitziet als een echte naam. Dat heet een homograafaanval.

Klik je op een link met zo'n naam, dan denk je op de site van je bank of je leverancier te zijn, terwijl je bij een oplichter zit. Browsers tonen zo'n naam daarom soms in de xn--vorm, zodat je ziet dat er iets niet klopt. Zie je in je adresbalk onverwacht een xn--naam staan bij een site die je kent, wees dan op je hoede.

Voor je eigen naam betekent het: je kunt niet voorkomen dat iemand zo'n lijkende naam vastlegt, maar je kunt wel letten op wat er rond jouw naam gebeurt (les 7.2).

Samenvatting

• Een IDN is een domeinnaam met speciale tekens; in de DNS wordt hij als punycode met xn-- ervoor opgeslagen.
• Alleen het label met speciale tekens wordt omgezet; de extensie blijft staan.
• .nl staat geen speciale tekens toe, .de en .be wel (een vaste lijst).
• IDN's zijn lastig om te typen, door te geven en als e-mailadres te gebruiken: kies een gewone naam als hoofdnaam.
• Bij een homograafaanval lijken letters uit een ander schrift op gewone letters; een onverwachte xn--naam is een waarschuwing.

Quiz

Opdracht

Opdracht A2.4: Punycode lezen (casus). Een collega van Bakkerij Example heeft drie vragen over namen met speciale tekens. Gebruik een punycode-omzetter of de uitleg uit deze les. Vul de hele naam in, met de extensie erbij.

1. Punycode van café.example. Invulveld: schrijf de naam zoals hij in de DNS staat.
2. Naam met speciale tekens bij xn--bcher-kva.example. Invulveld: schrijf de naam zoals een bezoeker hem leest.
3. Mag ab--cd.example als gewone naam (geen IDN)? Keuze: ja of nee.

Het programma vergelijkt je antwoorden met een vaste sleutel. Alle drie goed is groen.

Verder lezen

• Gratis DNS-cursus 1.2: Hoe een domeinnaam is opgebouwd
• Hoe kies ik mijn ideale domeinnaam?
• WebOké handleiding 2.1: Een domeinnaam zoeken en kiezen