Hoofdstuk 17 · 17.5
Lijsten die zichzelf bijwerken met FILTER, UNIEK en SORTEREN
Een klantenlijst zonder dubbelen, een overzicht van alle openstaande bestellingen, een productlijst op volgorde van omzet: vroeger maakte je zo'n lijst met kopiëren, filteren en sorteren, en deed je het opnieuw zodra er iets veranderde. Met de functies FILTER, UNIEK en SORTEREN schrijf je één formule die de hele lijst maakt en die vanzelf bijwerkt. Euro-Office kent deze zogeheten dynamische matrices: de uitkomst "loopt uit" over zoveel cellen als nodig.
Als voorbeeld nemen we het werkblad Bestellingen van Bakkerij De Korenaar: in A de datum, in B de klant, in C het product, in D het bedrag en in E of het betaald is (ja of nee).
Een unieke, gesorteerde klantenlijst
Typ in G2 =SORTEREN(UNIEK(FILTER(B2:B500;B2:B500<>""))) en druk op Enter. Meer hoeft niet: je krijgt elke klant één keer, op alfabetische volgorde, onder elkaar vanaf G2.
- FILTER(B2:B500;B2:B500<>"") laat de lege rijen weg. Zo kun je het bereik ruim nemen voor bestellingen die er later bij komen.
- UNIEK haalt de dubbelen eruit.
- SORTEREN zet ze op volgorde.

Komt er een bestelling bij van een nieuwe klant, bijvoorbeeld Tandarts Bos in rij 14, dan staat die meteen op de goede plek in de lijst. Wil je de lijst aanpassen, verander dan de formule in de eerste cel, G2.
Alle openstaande bestellingen van deze maand
FILTER kan ook hele rijen ophalen, met meerdere voorwaarden:
=FILTER(A2:D500;(E2:E500="nee")*(A2:A500>=LAATSTE.DAG(VANDAAG();-1)+1);"niets open")
- Het eerste onderdeel is wat je wilt zien: de kolommen A tot en met D.
- Het tweede onderdeel zijn de voorwaarden. Elke voorwaarde staat tussen haakjes. Een * ertussen betekent en, een + betekent of.
- LAATSTE.DAG(VANDAAG();-1)+1 is de eerste dag van deze maand.
- Het derde onderdeel is de tekst als er niets is.

Let op: Euro-Office geeft de hele uitkomst de notatie van de eerste kolom. Begint de uitkomst met een datum, dan staan de bedragen in de laatste kolom er ook als datum: 36,00 wordt 05-02-1900. Selecteer die kolom van de uitkomst en kies zelf de notatie Valuta of Getal (zie Getallen, datums en valuta opmaken).
Sorteren en kolommen kiezen
- Op bedrag, hoogste eerst: =SORTEREN(FILTER(A2:D500;E2:E500="nee");4;-1). De 4 is de vierde kolom van de uitkomst, -1 betekent aflopend.
- Sorteren op een kolom die je niet laat zien: =SORTEREN.OP(FILTER(B2:B500;E2:E500="nee");FILTER(D2:D500;E2:E500="nee");-1) geeft alleen de klantnamen, gesorteerd op bedrag.
- Alleen klant en bedrag: =KIES.KOLOMMEN(FILTER(A2:D500;E2:E500="nee");2;4).
Er staat iets in de weg
Staat er al iets in een cel waar de uitkomst naartoe wil, dan kan de lijst niet uitlopen. In Excel zie je dan de foutwaarde #SPILL!. Euro-Office laat de cel met de formule dan leeg; klik je erop, dan zie je een stippellijn om het gebied waar de uitkomst naartoe wil. Maak de cellen in dat gebied leeg en de lijst verschijnt meteen. Houd onder en naast zo'n formule dus ruimte vrij.

Rekenen met hele kolommen in één formule
Sommige formules rekenen met een hele kolom tegelijk, zoals =SOM(D2:D13*(E2:E13="nee")): de bedragen van alle bestellingen die nog niet betaald zijn, hier 258,50. In Euro-Office werkt zo'n formule met gewoon Enter. Formules met ALS over een hele kolom binnen een andere functie, zoals =GROOTSTE(ALS(B2:B37="Taart";C2:C37);1), rekent Euro-Office met gewoon Enter niet goed uit: je krijgt #NUM! of een verkeerd getal. Sluit zo'n formule af met Ctrl+Shift+Enter. De formule krijgt dan accolades {…} en geeft de goede uitkomst. Vaak kan het ook zonder ALS, met FILTER: =GROOTSTE(FILTER(C2:C37;B2:B37="Taart");1).
Wat niet kan
- LET en LAMBDA, en de functies die daarop bouwen zoals BYROW, MAP en GROUPBY, kent Euro-Office niet. Een Excel-bestand met die functies geeft #NAME?. Werk met een hulpkolom, of zie Excel-formules met LET of LAMBDA: wat je in Euro-Office in plaats daarvan doet voor wat je in plaats daarvan doet.
- Een collega met Excel 2019 of ouder ziet bij deze functies #NAME?.
Valkuilen
- Hele kolommen zoals B:B maken de formule traag. Kies een ruim, vast bereik zoals B2:B500.
- Geen WAAR of ONWAAR zonder haakjes in deze formules; gebruik 1 en 0 of TRUE en FALSE (zie Formules uit Excel overnemen: Nederlandse functienamen en de puntkomma).
