Hoofdstuk 19 · 19.3
Invoer controleren in een formulier: postcode, IBAN, telefoonnummer en datum
Je maakt een inschrijfformulier en krijgt het terug met een postcode zonder letters, een IBAN met een cijfer te weinig en een geboortedatum als "12/3". Dan moet je nabellen. Met de juiste Opmaak per veld controleert Euro-Office de invoer al tijdens het invullen, en krijgt de invuller meteen een melding als het niet klopt.
Als voorbeeld maken we het inschrijfformulier voor de workshops van Bloemisterij Het Zonnetje. De basis van een formulier maken staat in Een pdf-formulier maken.
Let op: velden die je in een pdf toevoegt of aanpast, bewaart Euro-Office niet vanzelf. Druk op Ctrl + S of klik linksboven op Opslaan voordat je de pdf sluit; sluit je zonder op te slaan, dan zijn je nieuwe velden weg. In onze test (november 2026) stonden een nieuw veld en de waarde erin na Opslaan en sluiten binnen enkele seconden in het bestand in je WebOké Nextcloud. Open je formulier daarna gerust opnieuw en kijk of je velden en instellingen er nog in staan.
Waar stel je het in?
- Open de pdf en kies rechtsboven Bewerken.
- Ga naar het tabblad Formulieren en zet een Tekstvak op de pagina.
- Klik op het veld. Rechts verschijnen de Formulierinstellingen. Zie je ze niet, klik dan helemaal rechts op het pictogram van de formulierinstellingen.
- Geef het veld bij Naam een duidelijke naam, zoals postcode.
- Kies bij Opmaak hoe de invoer eruit moet zien.

De mogelijkheden bij Opmaak
| Opmaak | Wat het doet | Geschikt voor |
|---|---|---|
| Geen | Alles mag | Naam, opmerking |
| Getal | Alleen een getal | Aantal, bedrag |
| Percentage | Een getal als percentage | Korting |
| Datum en Tijd | Alleen een datum of tijd in de gekozen notatie | Geboortedatum, aanvangstijd |
| Speciaal | Vaste patronen zoals Postcode en Telefoonnummer | Let op: dit zijn Amerikaanse patronen, zie hieronder |
| Reguliere expressie | Een eigen patroon dat jij opgeeft | Nederlandse postcode, IBAN, 06-nummer |
Let op met Speciaal
Bij Speciaal kies je in een tweede keuzelijst uit Postcode, Postcode + 4, Telefoonnummer, Burgerservicenummer en Willekeurig masker. De eerste vier zijn Amerikaanse patronen: Postcode verwacht vijf cijfers zoals 90210, Telefoonnummer een Amerikaans nummer, en Burgerservicenummer is in werkelijkheid het Amerikaanse social security number (drie, twee en vier cijfers), niet ons BSN. Voor Nederlandse gegevens gebruik je daarom een reguliere expressie.

Willekeurig masker: typen sturen
De vijfde keuze bij Speciaal, Willekeurig masker, is wel bruikbaar voor Nederlandse gegevens. Je typt een masker in het vak eronder: een 9 staat voor een cijfer, een A voor een letter, en andere tekens (zoals een spatie) staan er gewoon. Met het masker 9999 AA kan de invuller op de plek van een cijfer alleen een cijfer typen en op de plek van een letter alleen een letter. Typt iemand 38a1 12, dan blijft er 3811 staan.
Een masker controleert alleen tijdens het typen. Een half ingevulde postcode zoals 3811 laat het gewoon door, zonder melding. Wil je dat een onvolledige waarde geweigerd wordt, gebruik dan een reguliere expressie.
Een Nederlandse postcode: met een reguliere expressie
Een reguliere expressie is een korte beschrijving van hoe de tekst eruit moet zien. Je hoeft de taal niet te leren: kopieer de patronen uit de tabel hieronder.
- Klik op het veld voor de postcode.
- Kies bij Opmaak de optie Reguliere expressie.
- Typ in het vak eronder het patroon: ^[1-9][0-9]{3} ?[A-Za-z]{2}$ en druk op Enter.
- Zet bij Tip een voorbeeld, zoals "Bijvoorbeeld 3811 AB". De waarschuwing bij een foute invoer zegt niet hoe het wel moet; de tip wel.
- Vink Vereist aan als de postcode verplicht is.

Altijd met ^ aan het begin en $ aan het eind
Euro-Office kijkt of het patroon ergens in de invoer voorkomt. Zonder extra tekens keurt het patroon voor een Belgische postcode [1-9][0-9]{3} ook 02000 goed, want daar zit 2000 in. Zet daarom een ^ (dakje) aan het begin en een $ (dollarteken) aan het eind: dan moet de hele invoer aan het patroon voldoen. Met ^[1-9][0-9]{3}$ wordt 02000 geweigerd en 2000 goedgekeurd; met het postcodepatroon hierboven wordt 3811 ABC geweigerd. (In de afbeelding staat het patroon nog zonder ^ en $.)
Patronen om te kopiëren
| Veld | Patroon | Goed | Fout |
|---|---|---|---|
| Nederlandse postcode | ^[1-9][0-9]{3} ?[A-Za-z]{2}$ | 3811 AB, 3811AB | 12345, 3811 ABC |
| Belgische postcode | ^[1-9][0-9]{3}$ | 2000 | 02000 |
| Nederlands mobiel nummer | ^06[0-9]{8}$ | 0612345678 | 06-1234567 |
| Nederlandse IBAN | ^NL[0-9]{2} ?[A-Z]{4} ?([0-9]{4} ?){2}[0-9]{2}$ | NL91 ABNA 0417 1643 00 | NL91ABNA041716430 |
Een datum in Nederlandse notatie
Kies je bij Opmaak de optie Datum, dan kies je de notatie uit een vaste lijst, en krijgt het veld bij het invullen een pijltje voor een kalender. Die lijst begint met Amerikaanse notaties zoals m/d/yy (maand eerst) en heeft geen dd-mm-yyyy, de Nederlandse volgorde met cijfers. Je hebt twee goede keuzes:

- dd-mmm-yyyy: dag, maand als afkorting en jaar. Duidelijk, want dag en maand kunnen niet verwisseld worden.
- yyyy-mm-dd: de internationale notatie, zoals 1990-12-31. Handig als je de antwoorden later sorteert of in een spreadsheet zet.
Wil je per se 31-12-1990? Kies dan bij Opmaak geen Datum, maar Reguliere expressie met het patroon ^(0[1-9]|[12][0-9]|3[01])-(0[1-9]|1[0-2])-(19|20)[0-9]{2}$. Het veld heeft dan geen kalender, maar accepteert alleen een datum als 31-12-1990; 12/31/1990 wordt geweigerd. Zet bij Tip "dd-mm-jjjj" als voorbeeld.
Let op: laat je de standaardnotatie m/d/yy staan, dan weigert het veld een Nederlandse datum als 31-12-1990 met de melding dat de waarde moet overeenkomen met de opmaak "m/d/yy". Kies dus altijd bewust een notatie.
Verplichte velden en maximale lengte
- Vink Vereist aan bij velden die altijd ingevuld moeten worden. Zo'n veld krijgt bij het invullen een donkerdere kleur, zodat de invuller ziet dat het verplicht is.
- Met Teken limiet stel je een maximaal aantal tekens in, bijvoorbeeld 22 voor een Nederlandse IBAN zonder spaties.
Testen: zo ziet de invuller het
- Kies rechtsboven Opmerkingen plaatsen; in die modus vul je het formulier in, net als de ontvanger.
- Typ in het postcodeveld een foute waarde, zoals 12345, en druk op Tab.
- Euro-Office toont een Waarschuwing: "Ongeldige waarde voor veld" met de naam van het veld. Geef je velden dus een begrijpelijke Naam, want die ziet de invuller hier.
- Klik op OK, typ 3811 AB en druk op Tab: nu gaat het zonder melding door.

Valkuilen
- Vorm is geen controle op echtheid: het IBAN-patroon controleert of het eruitziet als een Nederlandse IBAN, niet of het rekeningnummer bestaat of het controlegetal klopt.
- Niet te streng: een patroon voor een Nederlandse postcode houdt Belgische en Duitse invullers buiten. Werk je ook met buitenlandse klanten, maak het veld dan ruimer of zet er een apart veld Land bij.
- Spaties en hoofdletters: [A-Z] staat alleen hoofdletters toe. Wil je ook kleine letters, gebruik dan [A-Za-z] zoals in het postcodepatroon.
- Test altijd met een goede en een foute waarde voordat je het formulier verstuurt.
