Hoofdstuk 20 · 20.4
Een VBA-macro zelf omzetten naar JavaScript: de vertaaltabel
In Een Excel-bestand met VBA-macro's: wat nu? lees je dat Euro-Office geen VBA-macro's uitvoert. Het bestand opent wel, maar knoppen en automatische acties doen niets. Is de macro belangrijk, dan zet je hem om naar JavaScript, de taal van de macro's in Euro-Office. Dat klinkt lastiger dan het is: de meeste Excel-macro's doen een paar eenvoudige dingen met cellen, en voor bijna elke VBA-regel is er een vaste JavaScript-tegenhanger. Dit artikel geeft je de vertaaltabel en een uitgewerkt voorbeeld.
Eerst: automatisch omzetten kan niet
In het venster Macro's zie je naast Macro's een knop met een toverstafje. Daaronder staan Creëer van beschrijving en Converteren van VBA. Die staan grijs: ze werken alleen met een plug-in, en Euro-Office bij WebOké werkt bewust zonder plug-ins (zie Plug-ins in Euro-Office: waarom WebOké ze niet aanbiedt en wat je in plaats daarvan doet). Je zet een macro dus zelf om, met de tabel hieronder.

Werkwijze in drie stappen
- Schrijf in gewone taal op wat de macro doet. Open het xlsm-bestand in Excel, druk op Alt+F11 en lees de code. Bijvoorbeeld: "loop rij 2 tot en met 10 langs; is het bedrag in kolom D meer dan 500, maak dan de rij geel en het bedrag vet".
- Vertaal regel voor regel met de tabel hieronder.
- Test op een kopie in Euro-Office: tabblad Beeld, Macro's, plusje, code plakken, Uitvoeren. Werkt het niet, kijk dan in Een macro die niet werkt: fouten zoeken.
De vertaaltabel
Elke regel hieronder hebben we in Euro-Office getest. ws staat voor het werkblad: zet bovenaan je macro const ws = Api.GetActiveSheet();.
| VBA | Euro-Office (JavaScript) |
|---|---|
| Sub Naam() ... End Sub | (function () { ... })(); |
| ActiveSheet | Api.GetActiveSheet() |
| Worksheets("Archief") | Api.GetSheet("Archief") |
| Range("A1").Value = 5 | ws.GetRange("A1").SetValue(5); |
| x = Range("A1").Value | let x = ws.GetRange("A1").GetValue(); |
| Cells(2, 2) | ws.GetRangeByNumber(1, 1) (telt vanaf 0) |
| Selection | Api.GetSelection() |
| For Each c In Range("D2:D10") ... Next | ws.GetRange("D2:D10").ForEach(function (c) { ... }); |
| For r = 2 To 10 ... Next r | for (let r = 2; r <= 10; r++) { ... } |
| If ... Then ... Else ... End If | if (...) { ... } else { ... } |
| Select Case x ... Case "Klaar" | switch (x) { case "Klaar": ...; break; } |
| a = b And c, a = b Or c, Not a | a = b && c, a = b || c, !a |
| "Rij " & r | "Rij " + r |
| x <> "" | x !== "" |
| Interior.Color = RGB(255, 235, 156) | SetFillColor(Api.CreateColorFromRGB(255, 235, 156)) |
| Font.Bold = True | SetBold(true) |
| Rows(5).Delete | ws.GetRows(5).Delete("up") |
| Range("A2:E2").Copy Range("A12") | ws.GetRange("A2:E2").Copy(ws.GetRange("A12")) |
| Workbook_Open | een macro met Autostart (zie Automatisch datum en tijd invullen zodra iemand een cel wijzigt) |
| Worksheet_Change | Api.attachEvent("onWorksheetChange", ...) (zie Automatisch datum en tijd invullen zodra iemand een cel wijzigt) |
| Function BTW(x) voor in formules | een aangepaste functie (zie Excel-formules met LET of LAMBDA: wat je in Euro-Office in plaats daarvan doet) |
| MsgBox "Klaar" | bestaat niet; zet een melding in een cel (zie Een macro die niet werkt: fouten zoeken) |
Een voorbeeld: grote orders markeren
Bloemisterij Het Zonnetje had in Excel deze macro om grote orders op te laten vallen:
Sub GroteOrdersMarkeren()
Dim r As Long
For r = 2 To 10
If Cells(r, 4).Value > 500 Then
Range("A" & r & ":E" & r).Interior.Color = RGB(255, 235, 156)
Cells(r, 4).Font.Bold = True
End If
Next r
End Sub
Omgezet naar Euro-Office wordt dat:
(function () {
// Omgezet uit VBA: orders boven 500 euro geel en het bedrag vet.
const blad = Api.GetActiveSheet();
for (let r = 2; r <= 10; r++) {
if (blad.GetRange("D" + r).GetValue() > 500) {
blad.GetRange("A" + r + ":E" + r).SetFillColor(Api.CreateColorFromRGB(255, 235, 156));
blad.GetRange("D" + r).SetBold(true);
}
}
})();

Wat er veranderde: Sub werd een functie tussen haakjes, Cells(r, 4) werd GetRange("D" + r) (kolom 4 is D), het & om tekst aan elkaar te plakken werd een +, en Interior.Color en Font.Bold werden SetFillColor en SetBold. Elke regel eindigt met een puntkomma en blokken staan tussen accolades in plaats van Then en End If.

Spiekbriefje: Macro opnemen
Weet je niet hoe een handeling in JavaScript heet? Neem hem op. Op het tabblad Beeld klik je op Macro opnemen. De knop heet dan Opname stoppen. Doe je handelingen, klik op Opname stoppen en open Macro's: er staat een nieuwe macro in de lijst met de code van wat je deed.

In onze test klikten we op D5 en maakten die vet, typten "Gecontroleerd" in F1, kopieerden A2 naar A12 en maakten daarna C3 en C4 cursief. Dit is wat Euro-Office opnam:
(function()
{
let worksheet = Api.GetActiveSheet();
let workbook = Api.GetActiveWorkbook();
Api.GetRange("D5").Select();
Api.GetSelection().SetBold(true);
Api.GetRange("F1").Select();
worksheet.GetActiveCell().SetValue("Gecontroleerd");
Api.GetRange("F2").Select();
Api.GetRange("A2").Select();
Api.GetRange("A12").Select();
Api.GetSelection().SetItalic(true);
})();

Je ziet direct de namen die je nodig hebt: Select, SetBold, SetValue, SetItalic. Maar je ziet ook de grenzen van opnemen:
- Kopiëren en plakken wordt niet opgenomen: van A2 naar A12 zie je alleen twee keer Select.
- Selecteren via het naamvak (linksboven, waar je C3:C4 typt) wordt niet opgenomen. Daardoor staat het cursief maken van C3:C4 in de opname bij A12, de laatste cel die we met de muis aanklikten. Klik cellen dus met de muis aan als je opneemt.
- Er komen geen lussen of voorwaarden in. "Alle rijen met Klaar" kun je niet opnemen.
Gebruik opnemen dus om namen op te zoeken, en schrijf de macro zelf. Voor herhaalwerk met een vaste selectie (een kopregel opmaken, een vaste tekst neerzetten) kan een opgenomen macro wel prima volstaan.
Valkuilen
- Hoofdletters tellen. GetValue werkt, getValue niet. VBA maakt het niet uit, JavaScript wel.
- Tellen vanaf 0 of 1. Cells(2, 2) in VBA is B2. In Euro-Office is dat GetRangeByNumber(1, 1): rij en kolom tellen vanaf 0. GetRange("B2") is vaak duidelijker.
- GetValue geeft tekst terug, ook bij een bedrag: van 85 euro krijg je "85". Vergelijken met een getal (> 500) gaat goed, maar optellen niet: "85" + 10 wordt "8510". Wil je rekenen, maak er dan eerst een getal van met Number(...).
- Getallen met decimalen neerzetten. SetValue(1.25) gaf in onze test met de Nederlandse regio geen getal maar de tekst "1.25". Geef zo'n getal door als tekst met een komma, net zoals je het typt: SetValue("1,25"), of met String(x).replace(".", ","). Hele getallen gaan wel goed.
- Bewaar het origineel. Sla je het xlsm-bestand op in Euro-Office, dan kan de VBA-code onbruikbaar worden voor Excel (zie Een Excel-bestand met VBA-macro's: wat nu?). Zet de omgezette macro liever in een kopie als xlsx.
- Code van internet of een chatbot gebruikt vaak methodenamen die niet bestaan. Test altijd, en kijk in Een macro die niet werkt: fouten zoeken als er niets gebeurt.
Wat niet om te zetten is
Een macro in Euro-Office werkt alleen binnen het geopende bestand. VBA-macro's die het volgende doen, kun je niet omzetten:
- andere bestanden openen, opslaan of afdrukken (Workbooks.Open, SaveAs, PrintOut);
- mail versturen via Outlook;
- bestanden of mappen op je computer lezen;
- eigen invulvensters (UserForm) of meldingen (MsgBox, InputBox) tonen.
Zo'n macro houd je in Excel. Of je knipt hem op: het rekenwerk in Euro-Office, de rest met de hand of met de functies van je WebOké Nextcloud, zoals delen en de versiegeschiedenis.
